Yas, sevilen birisinin ölmesinden sonra yaşanan psikolojik süreç olarak tanımlanır ve bu süreç, kadınlara oranla erkekler için daha zordur. İnsanın çok yakını olan birisini kaybetmesine verdiği normal tepki genelde dört aşamadan oluşur.
- Yoğun ıstırap, panik ya da öfke patlamaları ile bölünebilen ve birkaç saatten bir haftaya kadar sürebilen bir hissizleşme ve inanmama durumu.
- Haftalar ya da aylar sürebilen, ölen kişiye hasret duyma ve arama durumu. Huzursuzluk, insomnia ve düşüncelerin ölen kişiyle meşgul olması, ya da duyulan öfke tipik belirtiler arasındadır.
- Hasret ve aramanın sona ermesinden sonra düzensizlik ve ümitsizlik. Bu noktada kaybın sürekli olduğu en sonunda kabul edilir ve yeni bir kimlik oluşturulmaya çalışılır. Bu aşamada majör depresif bozukluk ölçütleri görülebilir.
- Yaşamın zamanla yeniden kurulmaya, üzüntünün çekilmeye ve yaşam arzusunun geri dönmeye başlamasıyla belirli bir düzeyde yeniden düzen kurma.
Bu konuda hassasiyetle üzerinde durulması gereken konular:
Ölüm kaygısı ve ölüm korkusunu birbirinden ayırmak, ölümün tarifi, ölüme karşı tutumlar, ölüm aşinalığı, ölümü anlamlandırmak, sosyokültürel analiz yapabilmek, inkarın ne gibi sonuçlar doğurabileceği, ölüm tutumlarının ifade kanalları, ölüm ve inanç sistemleri, ölüme nasıl yaklaşılır, yas tepkileri nasıl olur, nasıl olmalıdır.
Ölüm ve yasta kültürel farklar, aynı kültürler içinde kişisel farklar, danışanın yasını anlamak, danışanın yasını anlamak için danışanı anlamak, danışanın çerçevesi, tamamlanmamış yas, ölümü anlatmak, zamanında tutulmamış yas, tekrar yaslandırma, ölümlülükle yüzleşmesi, ölüm deneyimleri, empati, yasın beslediği öfke, yıpranma ve tükenme, ölümün yaşamın yanı başında olduğunu kavratabilmek.
Malatya’da Ölüm ve Yas Terapisi
Yas, bir kayıptan sonra gösterilen doğal bir tepkidir; ancak bazen yoğunluğu ya da süresi günlük yaşamı sürdürmeyi zorlaştırır. Yas terapisi acıyı ortadan kaldırmaz; onu taşınabilir kılmaya ve kaybı yaşamınızdaki yerine oturtmaya yardım eder. Sankofa Psikolojik Danışmanlık Merkezi, Malatya Yeşilyurt’ta Karakavak Mahallesi, Abdurrahman Gazi Caddesi üzerindeki Hisamioğlu Best Ofis’te (10. kat) hizmet verir.
Kurucumuz Gamze Ağbaba, Ölüm ve Yas Terapisi Eğitimi almıştır.
Ne Zaman Destek Almak Gerekir?
- Aylar geçmesine rağmen yoğun özlem, suçluluk veya öfkenin azalmaması
- Kaybı kabullenememe, “sanki hâlâ yaşıyormuş gibi” hissetme
- Uyku, iştah ve günlük işleri yapma güçlüğü
- Çocuğun veya ergenin bir kaybı anlamlandıramaması
- Tamamlanmamış yas: Vedalaşamamak, cenazeye katılamamak, zamanında yas tutamamak
Terapide Neler Yapılır?
Kaybettiğiniz kişi, birlikte yaşadıklarınız ve yasın size nasıl yansıdığı güvenli bir ortamda konuşulur. Duygular yargılanmadan karşılanır; kültürel ve inançsal değerleriniz yas sürecinin bir parçası olarak dikkate alınır. Gerektiğinde EMDR ve bilişsel davranışçı teknikler de sürece eklenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yas süreci ne kadar sürer?
Herkes için geçerli tek bir süre yoktur. Yoğun belirtiler zamanla yumuşar; aylar sonra hâlâ gündelik hayatı belirgin biçimde bozuyorsa destek almak yerinde olur.
Yas tutmak depresyon mudur?
Hayır, yas doğal bir tepkidir. Ancak yas sürecinde depresyon ölçütleri ortaya çıkabilir; bu nedenle değerlendirme yapılması önemlidir.
Çocuğum bir yakınını kaybetti, ona nasıl yardımcı olabilirim?
Yaşına uygun, dürüst ve basit bir dille konuşmak önemlidir. Çocuk yasını oyun ve resimle ifade edebilir; gerekirse oyun terapisi ile birlikte destek verilir.
Yas terapisi için randevu almak istiyorum, nereye başvurmalıyım?
Sankofa Psikolojik Danışmanlık Merkezi’ni arayabilir veya internet sitemizden online randevu oluşturabilirsiniz.